Culinaire gids van Alicante

Laten we eerlijk zijn: hier komt men om rijst te eten. En niet zomaar een rijst — vergeet de paella met marisco en chorizo die de argeloze bezoeker in gedachten heeft. Arroz a banda is de onbetwiste klassieker: de vis wordt apart gekookt tot een visfond die je met brood tot de laatste druppel opdept.

Maar het stopt daar niet. Arroz con costra, een parel uit de Vega Baja die ook in Alicante vereerd wordt, krijgt een 'mutsje' van gebakken ei dat in de oven een gouden korst vormt. Niet voor elke dag — het is stevig — maar op een feestdag met goed gezelschap onbetaalbaar.

En het is niet alleen rijst: we zijn ook mensen van de zee, met een visafslag die dagelijks schatten aanvoert. Verse quisquillas, kleine bijna transparante garnaaltjes, gekookt in zeewater, met een zilte smaak die je rechtstreeks naar de Mercado Central brengt.

En dan is er de coca amb tonyina, het onmisbare voorgerecht van de Hogueras de San Juan, al eet men het de hele maand juni en juli. Een dun, krokant deeg gevuld met tonijn uit de buik en langzaam gestoofde ui, met pijnboompitten en soms paprikapoeder.

En om af te sluiten: turrón. Ja, turrón — niet alleen voor Kerstmis, wat we er vaak mee associëren.

En we mogen de Alicantijnse olleta niet vergeten, een bescheiden en stevig gerecht, perfect voor de koudere dagen van herfst en winter.

Hier is ontbijt veel meer dan de maag vullen; het is een ritueel. De meesten doen het staand aan de bar van de vaste kroeg, tussen acht en half elf, vooral in wijken als El Pla of rond de Mercado Central, waar het gonst van stemmen.

Wat bestel je erbij? Het klassieke, natuurlijk. Café con leche is onbetwist koning. Wie het liever korter en sterker houdt, kiest een cortado. En om te dopen: geroosterd brood met tomaat en olijfolie, simpel maar altijd raak, met olie uit de eigen provincie.

En vergeet de churros met chocolade niet. Niet voor elke dag, maar af en toe mag het. De goede, vers gemaakt in de churrería op de hoek, zijn krokant vanbuiten en zacht vanbinnen, met dikke, glanzende chocolade om in te dopen.

Een vriendschappelijk advies voor de toerist: vraag hier niet om een continentaal ontbijt. Het onze is authentieker: koffie, geroosterd brood en eventueel iets meer. Laat je meevoeren door de drukte en de geur van versgezette koffie.

Dit ochtendritueel, wat voor velen een simpel ontbijt lijkt, is in werkelijkheid een fundamentele pijler van onze Alicantijnse identiteit.

Wat wij hier 'media mañana' noemen, is geen simpele hap; het is bijna een religie. Tussen elf en één stromen de bars vol: de bouwvakker, de kantoormedewerker, de gepensioneerde met zijn krant — allemaal delen ze de tafel, het gelach en vooral de almuerzo.

Wat eet je erbij om de dag vol energie voort te zetten? De sepia-broodjes op de plancha zijn een icoon, met zachte mayonaise of, voor de dapperen, huisgemaakte allioli. Ook het broodje lomo met paprika is een vast waarde, simpel maar bijzonder bevredigend.

Een veelgemaakte fout van bezoekers: koffie bestellen bij de almuerzo. Het mag, maar het is niet de gewoonte. Hier hoort een klein glas bier ('botellín'), lekker koud met wat schuim, of een lokale witte wijn voor wie iets voornamers wil.

Verwacht geen luxe: dit is de almuerzo van de arbeider, in zijn puurste vorm. Eenvoudige bars, formica tafels met wat krassen van vroegere veldslagen, stoelen die nergens tegen kapot gaan.

Ik herinner me een keer in de wijk San Blas, in zo'n kroeg die naar geschiedenis en gebakken lekkers ruikt.

Rijst op het middaguur zit in ons DNA. Geen gewone maaltijd, maar een ritueel dat de stad tussen half twee en half vier lamlegt. Dit is niets om snel te verslinden en weer weg te rennen: het is om elke korrel te proeven.

Arroz a banda is een klassieker die over de zee spreekt zonder opsmuk. De vis wordt apart ('a banda') gekookt om een pure bouillon te trekken, waarmee vervolgens de rijst wordt bereid: smeuïg, met een zeesmaak die je meteen naar de vismarkt brengt.

Dan is er de arroz del senyoret, voor wie zich niet wil vuilmaken: alle zeevruchten — garnalen, inktvis, sepia — komen al gepeld en gesneden, klaar om aan te vallen.

En voor de stevige gerechten die je verwarmen: arroz con costra. In de oven bereid met worst en vlees, afgetopt met een laag gestold ei dat een gouden korst vormt. Geen zomers gerecht, tenzij je een geboren Alicantijn bent die de hitte niets kan schelen.

En al is het geen rijst, fideuà heeft haar plek in deze categorie eerlijk verdiend: dunne, geroosterde noedels die alle smaak van de zeevruchten opnemen. Traditioneel eet je het rechtstreeks uit de paellapan, met een houten lepel.

En dan komt het hoogtepunt, de heilige graal van elke echte rijstkok: de socarrat.

De kust is prachtig, met haar arroz a banda en gezouten vis, dat weten we allemaal. Maar het binnenland, de bergen, is een ander verhaal: stevige smaken, troostende stoofpotten en traditie die je in elke hap proeft, gemaakt met wat het land, de moestuin en de boerderij geven.

Denk aan de pericana, een pareltje dat je in elke bergherberg vindt: gerafelde bacalao, gedroogde paprika's, een royale scheut extra vierge olijfolie en purperen knoflook, met de hand gemengd, niet met de klok.

Ook de pebrereta lijkt op de pericana, maar met geroosterde tomaten en rode paprika's — een zoetere, mildere variant, ideaal voor wie deze krachtige smaken pas ontdekt. En de giraboix, met snijbiet en kikkererwten, gemaakt met wat de voorraadkast bood.

De droge, bergachtige keuken is het tegenovergestelde van de kustkeuken.

En denk niet dat deze keuken alleen voor koude dagen is.

Als het over de zee gaat, doen we hier geen halve zaken. De quisquilla van Santa Pola moet je proeven om het te begrijpen: klein maar krachtig, zoet, gegeten met handenvol, met een zilte smaak die je meteen naar het strand brengt.

Gedroogde octopus verbaast wie er niet mee opgroeide. Wij, die het al klein aten bij oma of in een tasca in de wijk El Pla, weten dat het een godenmaal is: een stukje op de grill met een scheut extra vierge olijfolie, meer heeft het niet nodig.

Sepia op de plancha is een andere onwankelbare klassieker, aanwezig in elk chiringuito op het strand van San Juan en elk restaurant rond de Explanada. Vers, precies gaar, met knoflook en verse peterselie — je deelt het aan tafel, al spijt het je later dat je er niet één voor jezelf bestelde.

En als we het over gegrilde vis hebben, mag de wilde dorada of zeebaars niet ontbreken. Hier bereid je ze heel, met kop erbij, want daar zit de smaak. Op de plancha, met een scheut olijfolie en eventueel wat 'patatas a lo pobre'.

Wil je het echt begrijpen, ga dan naar een visafslag. Die van Santa Pola is bij zonsopgang een spektakel, of die van Alicante bij de haven. Of naar de Mercado Central, een tempel van de gastronomie.

Het gaat niet alleen om eten, maar om het hele proces te beleven — het respect voor het product, van zee tot bord.

De Mercado Central is voor de echte Alicantijn veel meer dan een plek om de koelkast te vullen; het is het epicentrum van onze gastronomie. Vroeg in de ochtend, wanneer de zon nog nauwelijks over de Postiguet opkomt, hangt er al die onmiskenbare geur van zee en moestuin.

Na een rondje proeven van kaas en huisgemaakte worst, besef je dat de markt een universum op zich is. De barren tussen de kramen zijn een onweerstaanbare verleiding rond het middaguur: rode garnalen op de plancha, inktvis op zijn Andalusisch, en om af te sluiten een frisse horchata of ambachtelijk ijs.

De sfeer op dat uur is werkelijk ongeëvenaard.

Maar let op: de markt heeft haar eigen regels en openingstijden, en als je niet oplet, mis je het.

Gezouten vis is hier meer dan een gewoonte; het is een erfenis die je op elke goede bar proeft. Geen aperitief zonder mojama of kuit, zonder de trots getoonde schotels in de traditionele bars rond het centrum. Deze eeuwenoude conserveringstechniek hield het voedsel houdbaar vóór de koelkast bestond.

Mojama van tonijn is een onmisbare klassieker: de tonijnfilet, met zorg behandeld en geperst tot een unieke consistentie. In dunne, bijna transparante plakjes gesneden, met een royale scheut olijfolie. Sommigen voegen geroosterde marconamandelen toe, maar puur is het al perfect.

Dan is er de capellán, een bescheiden vis met een verbluffende smaak: kabeljauw die in de zon droogt op daken en binnenplaatsen van de oude huizen in Raval Roig, waar de zilte lucht haar onmiskenbare stempel drukt.

Zonder graten gegeten, gesmeerd op een snee boerenbrood met geraspte tomaat uit de Alicantijnse moestuin, samen met dun gesneden lente-ui en een scheut olijfolie: een authentieke smaak die je meteen naar het oude Alicante brengt, naar de vissershavens.

Gezouten vis is zo verankerd in onze identiteit dat het onmisbaar is tijdens de feesten. Wat zou een barraca tijdens de Hogueras zijn zonder een schotel salazones om de sangria of mistela te begeleiden?

En dan is er nog de gezouten kabeljauw, een apart hoofdstuk in onze gastronomie.

Tapas zijn hier bijna een religie, een manier van leven. Zoek geen grote 'TAPAS'-borden op elke hoek: ze staan er gewoon, aan de bar, wachtend om deel te worden van je dag. Sommige zaken houden vast aan hun vaste specialiteit, andere wisselen af.

Verwacht niet overal dezelfde tapa: elke bar heeft haar eigen recept, maar er zijn klassiekers die nooit teleurstellen. De montaditos bijvoorbeeld: klein, gevarieerd, perfect om van alles te proeven zonder je te overeten.

Een veelgemaakte fout van bezoekers is de tapa als hoofdgerecht bestellen. Hier is het om te knabbelen, te delen bij een koud biertje of een lokale wijn. Bestel er een of twee, proef rustig, en verander gerust van bar.

Maak je geen zorgen als een zaak geen enorme tapaskaart heeft: soms zijn de simpelste, de traditionele, de beste. Vraag altijd wat er buiten de kaart is of wat er die dag vers is binnengekomen, vooral als het om zeevruchten gaat.

Let ook op de openingstijden, die hier bijzonder zijn: verwacht niet om vijf uur 's middags tapas te eten, tenzij je een zeer toeristische plek zoekt.

Wij zijn erg trouw aan onze eigen streek — de arroz a banda, de olleta, de fideuà zitten in ons bloed. Maar dat weerhoudt ons er niet van om te genieten van andere Spaanse keukens. De Galicische keuken bijvoorbeeld is hier een onwankelbare klassieker, met haar pulpo á feira.

En wat te zeggen van de Galicische empanada, gevuld met tonijn, vlees of zelfs sint-jakobsschelpen als je geluk hebt. Dat bladerdeeg is perfect om te delen of mee te nemen voor het avondeten. Bakkerijen in de wijken Campoamor en Carolinas beheersen deze kunst perfect.

En dan de Baskische keuken. Wat te zeggen van goed gemaakte pintxos, met hun kleurrijke bar op de Mercado Central of daaromheen. Van één naar de ander gaan, stukje bij beetje proeven, met een koud biertje of een txakoli, is een ervaring op zich.

hier rondgaan. Elke pintxo was een verrassing. En de txuleta — dat vlees op de grill, perfect gegaard, smelt in de mond. Hier is geen sidrería-traditie, maar toch vind je restaurants die zich eraan wagen, met een bijpassend groentegarnituur.

Voor de txuleta is het een goede tip om naar de herkomst en de rijpingstijd te vragen; het toont interesse en garandeert het beste stuk.

vanbinnen.

En Andalusië, wat te zeggen daarvan?

De Mediterrane keuken nemen we hier serieus, niet alleen als iets van onszelf, maar als een universum van smaken rond deze zee die ons leven geeft. Van Italië tot Marokko, via Griekenland en Libanon, delen alle gerechten iets: de zon, extra vierge olijfolie van onze bergen en goed gezelschap.

Bezoekers zijn vaak verrast door de echte diversiteit van ons aanbod. Ze denken dat Mediterraans alleen verse vis en simpele salades betekent. Klopt, en dat is heerlijk, maar er is meer: het Italiaanse, met een Napolitaanse pizza of pasta al dente met verse zeevruchten.

En bij Libanon of Marokko wordt het nog interessanter: een tajine van kip met ingelegde citroen, huisgemaakte hummus, krokante falafel, frisse tabouleh — smaken die je meenemen zonder het vliegtuig te nemen.

Voor de avontuurlijkere eter zijn er in wijken als Rabasa of San Vicente del Raspeig zeer authentieke adressen, vaak gerund door families die de recepten van hun grootmoeders meebrengen. Vraag gerust naar het dagmenu of de suggesties buiten de kaart.

Wat openingstijden en gewoontes betreft: de meeste van deze restaurants, vooral de meest authentieke, openen voor de lunch en het diner.

Een veelgestelde vraag: wat kost eten hier? Het hangt af van wat je zoekt. Voor het klassieke dagmenu betaal je twaalf tot vijftien euro voor een uitstekende maaltijd: voorgerecht, hoofdgerecht, toetje, drankje, soms zelfs koffie.

Voor tapas is het budget flexibeler: snel iets eten met een biertje voor vijf of zes euro, of een uitgebreider avondmaal met tapas voor twintig tot vijfentwintig euro per persoon.

Rijst is een ander verhaal, en dat merk je aan de prijs. Een goede rijst per persoon kost zelden minder dan vijftien euro. Bij zeevruchtenrijst met rode garnaal van Denia of een arroz a banda kom je al snel op twintig tot vijfentwintig euro.

Voor een echte rijstervaring is het beste een gevestigde zaak met traditie. In augustus, met de stad vol vakantiegangers, is het bijna onmogelijk zonder reservering een tafel te krijgen bij het strand van San Juan of aan de Explanada.

Dan zijn er de visfrituren en zeevruchten, ook een parel van onze gastronomie, vooral als je van 'brood soppen' in de saus houdt.

En wat de zoetigheden betreft, die mogen we niet vergeten.

Over het algemeen kun je in Alicante heel goed eten zonder te worden opgelicht.

Het dagmenu is bijna een religie hier. Geen snel hapje, maar een ritueel dat je rustig beleeft. Je gaat rond half drie of drie uur naar de bar, met echte honger — niet eerder, want vroeg eten was volgens de traditie 'voor toeristen'.

Eerst komen de voorgerechten, meestal twee of drie opties: een frisse salade met tomaat uit de moestuin, gazpacho bij hitte, of iets met de lepel zoals olleta of linzen als het fris is.

Dan komt het hoofdgerecht, meestal het stevigste: een rijstgerecht, want hier zijn we van nature rijstkoks — smeuïg of a banda — of een stoofpot van vroeger, zoals gestoofd rundvlees of aardappelen met kabeljauw.

met een paella die op plastic lijkt en een rubberachtige inktvis die medelijden opwekt.

De menucultuur draait om rustig gaan zitten, eten en kletsen.

Voor grote families met een krap budget is het buffet een uitkomst: je weet vooraf wat het kost, geen verrassingen, en iedereen eet wat hij wil. In Alicante zijn er klassieke Chinese en Japanse buffetten, met bergen driekleurige rijst, en ook mediterrane opties.

Wanneer loont een buffet echt? Dat hangt af van je honger en gezelschap. Als je met kleine eters gaat, wordt de vaste prijs een nadeel. Maar als jullie graag veel proeven zonder dat de rekening ontspoort, is dit je moment.

In Alicante zijn er genoeg Aziatische buffetten die dit formaat hebben omarmd, vooral in wijken als El Pla of Vía Parque, met een live wok waar je zelf ingrediënten kiest.

De dynamiek is duidelijk: in het weekend of op piekuren kan er wachtrij zijn. Eenmaal binnen krijg je een tafel toegewezen; de drank wordt door de ober gebracht, niet zelf gehaald.

Tegenwoordig verschijnen er ook buffetten met meer lokale of mediterrane gerechten, wat een fijne aanvulling is.

Als de avond valt na een goede rijstmaaltijd en een wandeling langs de Explanada, komt de zoete trek op. En hier is er keuze genoeg. Het meest voor de hand liggend: turrón — niet alleen met Kerstmis, we eten het het hele jaar door.

Als het warm is, wat het vaak is van mei tot oktober, redt een citroengranizado je leven: fris, met een zurige twist die de dorst meteen lest.

Dan zijn er de klassiekers: de toña, een zacht zoet broodje, soms met een gekookt ei erin, vooral rond Pasen. Of de mona, hetzelfde idee maar feestelijker versierd met chocoladefiguurtjes.

Voor de chocoladeliefhebbers, of als de dag om iets warms vraagt: een dikke, geurige chocolademelk met verse churros. Onmisbaar.

En over ijs gesproken: denk niet dat we alleen vanille en chocolade hebben.

Vandaag hebben we het over Italiaans, want het is niet allemaal rijst en gezouten vis. Het aanbod in Alicante is genereus. De Napolitaanse pizza, met haar dikke, luchtige rand, is de ster, maar de Romeinse, dunner en krokanter, heeft ook haar liefhebbers.

Maar er is meer dan pizza: verse pasta is een universum op zich. In veel authentieke zaken maken ze het zelf, met bloem, eieren en toewijding — en dat proef je. Carbonara zoals het hoort, met guanciale en eigeel, zonder room.

Voor iets authentieks zijn de buurttrattoria's een goede keuze: klein, zonder pretenties, waar je eet als bij oma thuis. In de wijk Carolinas Altas kneedt de nonno nog elke ochtend de pasta zelf.

En 's avonds op een terras eten in Alicante is bijna een verplichting, dankzij het klimaat. Frisse zomeravonden en aangename winteravonden met een jasje aan — perfect voor een pizza of pasta met vrienden, met uitzicht op de Explanada of de haven.

Als je zo'n parel wilt vinden, ga dan wat weg van de toeristische zones, al vind je ook in het centrum verrassingen.

Vlees nemen we hier serieus, met een cultuur van kwaliteit die je zelfs in de snede terugziet. Liever een echte chuletón met bot en de juiste vetmarmering dan een gimmick-hamburger die de smaak overschaduwt.

De houtskoolgrill is de ster in veel van onze grillrestaurants, vooral in het centrum of de Ensanche. Als het op houtvuur is, is dat helemaal een ander niveau — de onmiskenbare geur, de knapperige korst.

Bij het bestellen van vlees is de gaarheid belangrijk: een goede chuletón moet hier bijna rood van binnen zijn. Als je 'goed doorbakken' vraagt, kijken ze je misschien vreemd aan, maar ze serveren het zoals jij wilt.

Advies voor bezoekers: trap niet in lichtreclames die 'de beste chuletón ter wereld' beloven tegen bodemprijzen, vooral rond de haven. Kwaliteitsvlees heeft zijn prijs.

Als je zin hebt in vlees, en niet zomaar vlees, zoek dan de grillrestaurants met de geur van houtvuur bij de ingang.

Alicante is een smeltkroes van culturen geworden. Vroeger ging je voor iets 'exotisch' naar de Chinees op de hoek; nu is dat veranderd, gelukkig. Wandel door het centrum, rond Castaños of de Mercado Central, en er komt zomaar een geur voorbij die je meeneemt.

De Peruaanse ceviche is een spektakel: fris, met een vleugje limoen dat je meteen wakker maakt. In wijken als Ensanche en Benalúa doen ze het echt goed.

En de Chinese keuken is niet alleen driekleurige rijst en loempia's meer. Nu vind je in verstopte straatjes bij het centrum of in wijken als Carolinas gerechten met echte, complexere recepten: gestoomde dim sum, gelakte eend, Sichuan-gerechten met pittige kick.

Deze internationale smaken hebben ook de sfeer van sommige wijken veranderd. Wandelen door San Gabriel of rond Plaza de los Luceros in het weekend is als een kleine reis, met families die genieten van een brunch met arepas of een grillfeest.

Dus als je ooit genoeg hebt van arroz a banda of caldero — geen misverstand, ze blijven prachtig — heb je een wereld van smaken binnen handbereik zonder Alicante te verlaten.

Na een nacht doorzakken, als de maag toch honger blijft roepen, weet men hier wat te doen. Als je in het centrum uitgaat, rond Castaños, kom je waarschijnlijk uit bij een van de vele kebabkraampjes.

Was je nacht bij de haven of El Barrio, waar het feest tot zonsopgang duurt, dan is het net zo: hamburgerzaken met de plancha altijd aan, geen grote ketens maar buurtzaken die een simpele, troostrijke hamburger serveren.

En dan de allergrootste klassieker om de Alicantijnse nacht af te sluiten: churros. Als het feest tot de vroege ochtend duurt, is een churrería zoeken die vroeg opent een generatie op generatie doorgegeven traditie.

Een vriendschappelijk advies: als je in de populairste uitgaansbuurten bent, zoals El Barrio of Castaños, vind je meer opties tot laat open. Zoek de zijstraten van de hoofdstraten.

Nog een tip uit ervaring: maak je geen zorgen als je niet de meest glamoureuze plek vindt, noch het meest moderne interieur.

Als we het over eten in Alicante hebben, denk je meteen aan het centrum en de Mercado Central. Hier is leven, en van het goede, vanaf zonsopgang. Rond de markt bruisen straten als Calderón de la Barca of Avenida Alfonso el Sabio van bars en restaurants.

Dan is er El Barrio, onze oude binnenstad, in de schaduw van het Castillo de Santa Bárbara. Smallere, meer labyrintische straten, kleurrijke huisjes, een bohemien sfeer. Veel toeristen komen hier, vooral rond de Concatedral de San Nicolás.

Richting de haven en de Explanada kom je in een andere dimensie, opener en lichter: eten met uitzicht op zee heeft altijd iets vakantie-achtigs, al kan de rekening iets hoger uitvallen. Elegante zaken voor een speciale gelegenheid, en eenvoudiger plekken voor een snelle hap.

Verder langs de kust liggen de stranden. Playa de San Juan is een zomerbestemming, ook voor Alicantijnen zelf, vol chiringuito's en terrasrestaurants die tot leven komen zodra de zon schijnt.

Maar Alicante is veel meer dan haar toeristische zones.

In wijken als La Florida of Pla del Bon Repós vind je het dagmenu vaak tegen zeer scherpe prijzen, perfect om goed en overvloedig te eten zonder de portemonnee te belasten.

Een restaurant kiezen in Alicante is een beetje vissen. Mijn advies voor wie van buiten komt: kijk even voordat je gaat zitten, wandel rond, bekijk de sfeer. Een goed teken is altijd lokale gasten die Valenciaans spreken of het typische accent hebben.

Iets wat ik zelf altijd vertrouwenwekkend vind, is het handgeschreven suggestiebord. Als de dagschotels met de hand geschreven staan, betekent dat vers product van die dag, aangepast aan wat de kok 's ochtends op de markt vond.

En als het over rijst gaat, ons visitekaartje, moet je vooruit plannen. Een goede Alicantijnse rijst, met haar visfond en het perfecte punt, maak je niet in vijf minuten. Bestel je die spontaan zonder vooraf te reserveren, dan loop je het risico op een gehaaste of opgewarmde versie.

Ik herinner me een keer, in El Barrio, waar toeristen aan een terras met torenhoge prijzen gingen zitten.